Elektronika Radiotechnika Elementy Schematy - Hobby dla każdego



Strona Główna | Artykuły i Schematy | Tutoriale | Pliki do pobrania | Szukaj | Forum | Mapa Serwisu | Zobacz nas na YouTube!
Nawigacja
Strona Główna
Artykuły i Schematy
Elektronika
Elementy
Audio
Auto
Alarmy
Dla domu
Komputer
Radio
Robotyka
Telefonia
Video
Warsztat
Zabawa
Lampy elektronowe
Tutoriale
Pliki do pobrania

FAQ
Szukaj
Forum
Kontakt
O nas

Katalog Stron WWW
Mapa Serwisu
Ostatnio na forum
Najnowsze tematy
"Even at the age of ...
At the meeting with ...
Your registry scanne...
You’ll also ne...
distinction i
Posted by BojanM in ...
most effective solut...
your time beau
Cheongsam show held ...
st writings is still b
Najciekawsze tematy
line Storage [1]
"Even at the age ... [0]
At the meeting wi... [0]
Your registry sca... [0]
You’ll also... [0]
Aktualnie online
Gości online: 5

Użytkowników online: 0

Łącznie użytkowników: 12,836
Najnowszy użytkownik: zhangsan520
drukuj komentujTłumienie zakłóceń sieciowych

Tłumienie zakłóceń sieciowych


Kiedy trzeszczą głośniki zestawu audio albo wariuje komputer, przyczyny tych zjawisk mogą być zakłócenia pochodzące z sieci elektrycznej. Można je stłumić przy pomocy filtrów sieciowych, które zapobiegną także przenikaniu zakłóceń z naszych urządzeń do sieci zasilającej.

Wstęp
Przepisy EEC z jednej strony ograniczają zakłócenia elektromagnetyczne, wysyłane przez urządzenia elektryczne i elektroniczne, a z drugiej strony ustalają poziomy zakłóceń przychodzących, na które sprzęt powinien być odporny. Pomimo tych rozbudowanych przepisów, liczba filtrów sieciowych nieustannie wzrasta, w miarę powiększania się liczby lodówek, pralek, mikserów, odkurzaczy i wszystkich innych urządzeń gospodarstwa domowego. Nie chodzi o to, że te urządzenia są niskiej jakości, lecz raczej o to, że ich złożoność jest coraz większa, jak choćby komputerów, i często pracują one bez przerwy. Jednym z nowszych źródeł zakłóceń jest system transmisji sygnałów poprzez sieć elektryczną, który określany jest angielskim skrótem MS (Mains Signalling). W systemie tym na podstawową częstotliwość, która zasila odbiorniki w energię, nakładane są sygnały o częstotliwościach między 3kHz a 150kHz. Tak się pechowo składa, że jest to także zakres, w którym pracują między innymi zasilacze impulsowe, silniki elektryczne z regulowanymi obrotami, grzejniki indukcyjne, inwertery lamp fluorescencyjnych.

Sprzęganie zakłóceń i ich typy
Zakłócenia mają kilka dróg, którymi mogą dotrzeć od źródła do swej "ofiary" (czyli urządzenia elektrycznego albo elektronicznego), a drogi te pokazujemy na rysunku:

Rozmaite drogi sprzężeń

Sprzężenie sieciowe oznacza przejście zakłóceń przez elektryczne linie zasilające. Filtry sieciowe, o których piszemy w tym artykule, są dostosowane do przeciwdziałania temu rodzajowi zakłóceń. Tłumienie zakłóceń promieniowanych wymaga różnorodnych środków, takich jak ekranowane kable i obudowy.

Źródła zakłóceń wewnątrz urządzenia lub układu wywołują interferencje przez sprzężenia pojemnościowe albo indukcyjne (a gdy te występują razem, są nazywane sprzężeniami impedancyjnymi). Jako przykłady wymieńmy sprzężenie pojemnościowe transformatora sieciowego oraz sprzężenie indukcyjne, które wynika z równoległego przebiegu przewodów albo ścieżek na płytce drukowanej. Łatwo jest zapobiegać przenikaniu tego rodzaju zakłóceń do sieci: wystarczy dodać odpowiedni filtr w miejscu połączenia kabla sieciowego z urządzeniem.

Dla zasilania sieciowego typowe są następujące rodzaje problemów:
  • Fluktuacje napięcia. Mamy na myśli zmiany napięcia o małe wartości, przeciwko którym filtry sieciowe nie skutkują; jedynym ratunkiem jest zastosowanie stabilizatorów napięcia (magnetycznych) albo zasilaczy sieciowych podtrzymujących napięcie (UPS).
  • Odchyłki napięcia. Sieć energetyczna posiada skończoną impedancję źródła, zatem zmieniające się obciążenie ma wpływ na napięcie przy odbiorniku. Bez uwzględniania spadków napięcia wewnątrz instalacji użytkownika, nominalne napięcie sieci w W. Brytanii wynosi 230V z odchyłkami +10%, -6%. Od 1 stycznia 2003 roku odchyłki mogą mieć wartość ±10%.
  • Zaniki napięcia. Uszkodzenia sieci mogą powodować spadki o niemal 100%, lecz układy zabezpieczające szybko je usuwają.
  • Zmiany kształtu fali. Napięcie przemienne powstaje jako czysta fala sinusoidalna, lecz impedancja reaktancyjna wspólnie z harmonicznymi prądarni, wywołanymi przez nieliniowe obciążenia, zniekształca napięcie sieciowe.
  • Stany przejściowe i przepięcia. W trakcie operacji przełączania generowane są stany przejściowe o napięciach setek woltów, będące skutkiem przerwania prądu w obwodach z indukcyjnościami. Te stany przejściowe zazwyczaj pojawiają się w postaci paczek i mają czasy narastania nie dłuższe od kilku nanosekund.
  • Nałożone sygnały w.cz. Sygnały o częstotliwościach radiowych i ich harmoniczne sięgające nawet 1GHz docierające w postaci promieniowania.
Wszystkie te źródła zakłóceń potrafią spowodować nieprawidłowe funkcjonowanie systemów lub urządzeń, które nie posiadają odpowiedniego zabezpieczenia. Istotne jest zauważenie różnicy pomiędzy dwoma rodzajami prądów zakłóceń: wspólnymi a różnicowymi. Prąd różnicowy - popatrzcie na rysunek:

Prądy wspólne płyną przez linie sieciowe, jak również przez linię uziemiającą, przeciwnie niż prądy różnicowe

płynie w jednej żyle w jednym kierunku, a w drugiej żyle w kierunku przeciwnym. Prąd wspólny płynie równomiernie w tym samym kierunku we wszystkich żyłach kabla.

Zakłócenia poniżej częstotliwości około 500kHz pochodzą najczęściej od prądów różnicowych, natomiast powyżej 500kHz są spowodowane przez prądy wspólne.

Filtrowanie Niemożliwe jest zupełne usunięcie zakłóceń eksportowanych lub importowanych przez przewody zasilające. Wszystko, czego potrafi dokonać filtrowanie, to stłumienie zakłóceń eksportowanych (wysyłanych) do takiego poziomu, który spełnia stosowne przepisy, albo stłumienie zakłóceń importowanych (pobieranych) do poziomu, przy którym nie grozi błędne funkcjonowanie systemu czy urządzenia. Schematy filtrów sieciowych różnią się od układów konwencjonalnych filtrów tym, iż są czysto reaktancyjne, ponieważ w paśmie zaporowym filtr powinien mieć możliwie największą stratność.

Elementy filtrów
Najczęściej używanym składnikiem filtrów sieciowych jest skompensowany prądowo dławik, zawierający dwa identyczne uzwojenia na rdzeniu toroidalnym o dużej przenikalności:

Dławik z kompensacją prądową jest ważnym składnikiem filtru sieciowego

Tak jak w transformatorze, obydwa uzwojenia są nawinięte w przeciwnych kierunkach, prądy różnicowe wzajemnie się znoszą. Oznacza to, iż tylko indukcyjność upływu stłumi zakłócenia różnicowe. Niewielkie jest ryzyko nasycenia przez prąd zasilania, nawet w przypadku rdzenia o dużej przenikalności, więc możliwe jest stosowanie rdzeni o małych średnicach także przy dużych prądach.

Inaczej wygląda to zagadnienie w przypadku zakłóceń wspólnych, gdzie prądy w obydwu uzwojeniach płyną w tym samym kierunku, a strumień indukowany w rdzeniu jest sumą strumieni indukowanych w obydwu uzwojeniach. Cala indukcyjność każdego uzwojenia bierze udział w tłumieniu prądów wspólnych w stosunku do ziemi. Dzięki temu niewielkie mogą być wartości kondensatorów pomiędzy szynami fazy i neutralną a szyną uziemienia.

Indeksy X i Y w oznaczeniach kondensatorów oznaczają, że spełniają one wymagania normy BS 6201 część 3 (IEC384-14). Klasy kondensatorów X i Y są podzielone na podklasy: X1, X2, X3 oraz Y1, Y2, Y3. Podklasa 1 oznacza specyfikację o najlepszych parametrach, szczególnie w odniesieniu do impulsów (X1: 4kV, Y1: 8kV) oraz przewidywanego czasu niezawodnej pracy.

Prosty schemat na powyższym rysunku to filtr sieciowy, najczęściej stosowany w układach jednofazowych. Używany jest także w wersji zintegrowanej z gniazdami sieciowymi:

Producenci filtrów integrują je z gniazdami zasilającymi

Kondensatory Cy tłumią zakłócenia wspólne oraz, jeżeli Cx ma dużą pojemność, nie mają znaczącego wpływu na zakłócenia różnicowe. Kondensatory Cx tłumią natomiast wyłącznie zakłócenia różnicowe i mogą mieć dość duże wartości. Te cechy powodują przydatność filtru do zmniejszania zakłóceń wspólnych przy częstotliwościach ≥500kHz.

Wartości kondensatorów Cy nie mogą być duże ze względu na dopuszczalny prąd ciągty, jaki czasami występuje w linii uziemiającej z powodu napięcia sieci, istniejącego na Cy. Kondensatory klasy X nie mają takich ograniczeń, lecz wolno ich używać tylko w takich rozwiązaniach, gdzie ich ewentualne uszkodzenie nie wywoła niebezpieczeństwa porażenia.

Działanie filtrów zostanie ulepszone przez wstawienie dławika w linii uziemiającej. W tych fragmentach układów mogą być stosowane tylko specjalne typy, zaakceptowane przez IEC, a to dlatego, że są one szczególnie ważne dla całkowitego bezpieczeństwa filtru.

Takie dławiki zawsze nawijane są na małych rdzeniach. Przez ich uzwojenia płyną małe prądy (te same, które płyną przez kondensatory Cy), więc możliwe jest używanie rdzeni o bardzo dużej przenikalności.

Jeżeli kondensatory klasy X nie są rozładowywane dostatecznie szybko przez układ po odłączeniu sieci, powinny mieć boczniki w postaci rezystorów 0,5...1,0Mom. Kategoria napięciowa rezystora powinna być proporcjonalna do napięcia na kondensatorze.

Właśnie taki rezystor widoczny jest w schemacie na rysunku:

Dwustopniowy filtr z dwoma dławikami o kompensacji prądowej został zaprojektowany specjalnie do tłumienia zakłóceń współnych

Jest to dwustopniowy układ, spełniający surowe wymagania dotyczące tłumienia zakłóceń wspólnych. Nadaje się on przede wszystkim do zasilaczy impulsowych.

Jeżeli trzeba stłumić zakłócenia różnicowe, powinien być zastosowany dwustopniowy filtr z rysunku:

Standardowe dławiki w liniach sieciowych polepszają tłumienie zakłóceń różnicowych

Proszę zauważyć, że, w przeciwieństwie do poprzedniego rysunku, dławik w drugim stopniu nie jest skompensowany prądowo.

W przypadku, gdy dławik z kompensacją prądową w pierwszym stopniu ma dużą indukcyjność (10...15mH), filtr przydatny jest do tłumienia obydwu rodzajów zakłóceń: wspólnych i różnicowych. Wystarczy, aby dławik w drugiej sekcji (bez kompensacji prądowej) miał wartość 0,2...1,0mH. Dławiki bez kompensacji prądowej muszą posiadać szczelinę powietrzną dla zapobieżenia nasyceniu rdzenia, gdy przez uzwojenie popłynie duży prąd.

Oto kolejny typ filtru:

Trzystopniowy filtr do tłumienia zakłóceń wspólnych i różnicowych w zakresie częstotliwości od 10kHz do 300MHz

Filtr ten spełnia najwyższe wymagania. Jego trzy stopnie tłumią zarówno zakłócenia wspólne, jak i różnicowe, a także zakłócenia od sygnałów w.cz.

Stopień 1 to filtr zakłóceń różnicowych z typowym dławikiem 0,1...0,5mH, a stopień 2 jest filtrem zakłóceń wspólnych i zawiera dławik skompensowany prądowo, mający indukcyjność w granicach 4...20mH. Zabezpieczenie przepięciowe zapewnia warystor; pierwszy stopień określa dla niego graniczny parametr di/dt.

Każda linia stopnia 3 jest wyposażona w oddzielne dławiki o wartości około 3μH każdy. Sekcja ta tłumi zakłócenia wspólne i różnicowe przy częstotliwościach do 500MHz.

Rysunki poniżej przedstawiają dla różnych filtrów ich charakterystyki tłumienia w funkcji częstotliwości.

Standardowy filtr sieciowy Filtr dwustopniowy Dwustopniowy filtr o ulepszonym tłumieniu zakłóceń różnicowych Trójstopniowy filtr spełniający ostre wmagania

Są to handlowe modele produkcji firmy Timonta, pracują z prądami nominalnymi 2...4A.

Zależnie od zastosowania możliwe jest skonstruowanie wielu rozmaitych filtrów na podstawie kilku omówionych tutaj przykładów. Zwróćcie uwagę, że nominalny prąd jest określony przez zastosowany dławik.

W ogólnym przypadku filtry dla zasilaczy trójfazowych konstruowane są w taki sam sposób, jak dla układów jednofazowych. Oczywiście, liczba dławików i kondensatorów zwiększa się proporcjonalnie do liczby linii. Dławiki zawsze umieszczane są w szeregu z liniami sieciowymi, kondensatory X - pomiędzy liniami L (live = faza) a N (neutral = neutralna), a kondensatory Y między linią L lub N a linią E (earth = ziemia).

Wielokrotne dławiki skompensowane prądowo znajdują zastosowanie w trzech lub czterech liniach.
Literatura:
"Elektor" 7/97
Komentarze
#1 | zeter dnia 03.07.2006 15:16:33
Bardzo dobrze, że został poruszony temat zakłóceń i urządzeń filtrujących. Przeważająca liczba nowoczesnych konstrukcji elektronicznych jest wyposażona w zasilacze impulsowe, kóre są żródłem zakłóceń a same do pracy potrzebua sieci jak najmniej odkszktałconej. W praktyce stwierdziłem, że problem ten nie jest docenieniany, trafia się, że usuwano kondensator filtru, który powodował zwarcie a nie zastępowano go nowym.
#2 | swistak dnia 20.07.2006 22:49:58
zacna zecz przydała sie :D:D:D:D:D:D
#3 | sla dnia 28.02.2007 01:25:27
temat trafiony , przyda się . może teraz więcej o warystorach i przepięciach
bo to one chyba najbardziej przeszkadzaja uProcesorom w pracy.Oczko
#4 | swadzyniak dnia 11.12.2011 10:50:25
Serdecznie witam -
Materiał na czasie, ponieważ źródeł zakłóceń jest coraz więcej, od telefonii komórkowej począwszy, na zasilaczach impulsowych, i pojazdach samochodowych oraz sprzęcie domowego użytku skończywszy. Przykre jest, że zaniesiony sprzęt do naprawy, zostaje pozbawiony uszkodzonego kondensatora, a co za tym idzie zaczynają się niemiłe niespodzianki. Użytkownik nie musi sie znać na sprzęcie, ufa fachowcowi.
Jeśli mogę dodać swoje doświadczenie. By urządzenie, na przykład odbiornik krótkofalarski, pracował bez niespodzianek, stosować stare transformatory sieciowe. Toriodalne są podatne na emisję zakłóceń.
Serdecznie pozdrawiam.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartośœć strony

Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

ŒŚwietne! ŒŚwietne! 60% [3 głosy]
Bardzo dobre Bardzo dobre 40% [2 głosy]
Dobre Dobre 0% [Brak oceny]
ŒŚrednie ŒŚrednie 0% [Brak oceny]
Słabe Słabe 0% [Brak oceny]
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproœś o nowe hasło
Shoutbox
Musisz zalogować się, aby móc dodać wiadomość.

15 Jan : 08:38
Smutny ... Wzajemnie, i również Życzę powodzenia w tym roku w życiu prywatnym/zawodowy
m, dużo Zdrowia!

15 Jan : 08:38
Witam tych, którzy jeszcze tutaj pozostali, choć od pewnego czasu obserwuję to aż mnie zabolało, że forum się tak osunęło. Szok Bardzo szkoda mi go, co za id*oci się rejestrują że to zniszczone niemal

02 Jan : 20:04
I tym optymistycznym akcentem, życzę udanych projektów i najlepszego w Nowym Roku. Oczko

01 Jan : 20:45
Oczywośie nie żywie do Ciebie pretensji a wręcz podziwiam że sam zostałeś tak długo. pozdrawiam.

01 Jan : 20:44
romek_xx wiem obserwuję regularnie forum i widziałem twoje walki i że ostałeś się chyba sam wśród moderacji, po prostu przykro mi iż forum z którym wkraczałem w świat elektroniki zaginie ;( Oczywiśc

26 Dec : 21:45
R3miX: cd:...Poszukaj jak nie wiesz gdzie i nie masz jak ich znaleźć. Ja jak mam za frajer szukać? wolę głupoli na YT oglądać. Czasem bywało że usunąłem SB a jutro było to samo. Bez sensu walka

26 Dec : 21:44
R3miX: Chcesz poświęcić 2-4 godz. dziennie za free na czyszczenie spamu? Ja nie mam żadnej pomocy, taki liyijing46 ma 159, jkelley3 -95, scott154 -157. I wielu innych czasem ponad 1000 postów na forum

17 Dec : 22:03
straszne na polskim forum żeby przeczytać trzeba używać translatora i te tematy ?

12 Dec : 21:26
Nikt ostatnio nie moderuje i bałagan się robi ;(

12 Dec : 19:06
co się dzieje z eresem ?

Copyright ERES S.I. & " Sendela Design a33; 2003-2018 - "Elektronika Radiotechnika Elementy Schematy"
Reprodukcja bez zezwolenia zabroniona.
Serwis nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne szkody powstałe przy wykorzystaniu zawartych w nim informacji.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników.
Powered by PHP-Fusion copyright © 2002 - 2019 by Nick Jones.
Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3. website monitoring services